# Poezja.513.pl - zalozenia projektu

## Idea

`Poezja.513.pl` to multimedialny portal, ktory ma zachecac dzieci do kontaktu z klasyczna polska poezja. Nie chodzi o szkolna baze tekstow, tylko o pierwsze zaciekawienie: obraz, glos, krotki fragment, nastroj, przyroda i proste wejscie w caly wiersz.

Projekt ma byc spokojny, ladny i dostepny. Dziecko powinno moc wejsc na strone, zobaczyc obraz, posluchac fragmentu, obejrzec krotki film z napisami albo odkryc wiersz przez temat: przyroda, dom, odwage, humor, tesknote, zwierzeta, pory roku.

## Dla kogo

- dzieci w wieku okolo 7-13 lat;
- rodzice, ktorzy szukaja wartosciowych tresci do wspolnego czytania;
- nauczyciele i bibliotekarze, ktorzy chca pokazac poezje atrakcyjniej niz sama kartka z tekstem;
- osoby tworzace nagrania, ilustracje i krotkie materialy edukacyjne wokol poezji.

## Problem

Klasyczna poezja bywa dla dzieci odlegla, bo trafia do nich jako obowiazek, trudny jezyk albo sam tekst bez kontekstu. Projekt ma zmniejszyc pierwszy opor: najpierw emocja i obraz, potem fragment, a dopiero na koncu pelny wiersz.

## Glowne formaty

1. **Obraz + fragment wiersza**
   - karty z nastrojowym zdjeciem albo ilustracja;
   - jeden krotki fragment;
   - autor, tytul, temat, link do calego utworu.

2. **Audiobook / sluchowisko**
   - spokojne nagrania lektorskie;
   - osobne wersje: dziecko czyta, dorosly czyta, aktor czyta;
   - tlo dzwiekowe tylko tam, gdzie nie przeszkadza w rozumieniu.

3. **Film z przyroda**
   - krotkie filmy 30-90 sekund;
   - w tle las, laka, rzeka, deszcz, snieg, niebo;
   - glos lektora albo napisy z fragmentami.

4. **Tryb czytania**
   - czytelny tekst;
   - duza typografia;
   - mozliwosc wlaczenia podswietlania wersow podczas odtwarzania audio.

5. **Sciezki tematyczne**
   - np. "Pierwszy zachwyt", "Przyroda", "Dom", "Odwaga", "Smiech", "Tesknota";
   - po 5-10 utworow w kazdej sciezce;
   - kazda sciezka konczy sie prosta aktywnoscia: narysuj obraz, nagraj swoj glos, wybierz ulubiony wers.

## Pierwszy MVP

Najprostsza wersja powinna zawierac:

- strone glowna z jasnym wyjasnieniem idei;
- 4-6 kart tematycznych;
- 10 pierwszych utworow lub fragmentow;
- jeden przykladowy audiobook;
- jeden przykladowy film z napisami;
- strukture pod katalog autorow i tematow;
- informacje o zrodlach i prawach.

## Proponowane pierwsze dzialy

- **Zobacz wiersz** - obraz, fragment, nastroj.
- **Posluchaj** - nagrania audio.
- **Obejrzyj** - filmy z przyroda i napisami.
- **Czytaj razem** - tryb rodzinny/nauczycielski.
- **Odkrywaj tematy** - przyroda, dom, humor, odwaga, cisza, pory roku.

## Zasady redakcyjne

- Najpierw krotki, mocny fragment, potem caly utwor.
- Kazdy utwor ma autora, tytul, zrodlo tekstu i informacje o statusie praw.
- Jezyk opisow ma byc prosty, ale nie infantylny.
- Strona nie ma udawac szkolnego podrecznika.
- Ilustracje i filmy maja budowac nastroj, a nie zaslaniac wiersz.
- Audio musi byc wyrazne; muzyka i dzwieki tla sa dodatkiem, nie sednem.

## Prawa i zrodla

Projekt powinien startowac od poezji w domenie publicznej oraz od materialow wlasnych albo na jasnych licencjach. W Polsce autorskie prawa majatkowe co do zasady wygasaja po 70 latach od smierci twórcy, ale trzeba uwazac na tlumaczenia, opracowania, nowe wydania krytyczne, nagrania lektorskie i muzyke, bo moga miec osobne prawa.

Praktyczna zasada MVP:

- teksty: domena publiczna albo pisemna zgoda/licencja;
- nagrania: wlasne lub na zamowienie z przeniesieniem/licencja praw;
- zdjecia i filmy: wlasne, wygenerowane, public domain albo licencje pozwalajace na uzycie w portalu;
- muzyka/tla audio: tylko legalne zrodla z licencja do internetu;
- zawsze podawac autora, tytul i zrodlo.

Pomocne punkty odniesienia:

- Gov.pl - prawa autorskie: https://www.gov.pl/web/gov/prawa-autorskie
- Baza Legalnych Zrodel - domena publiczna: https://bazalegalnychzrodel.pl/przewodnik-po-prawie-autorskim/domena-publiczna/

## Kierunek wizualny

- spokojny, jasny, naturalny;
- duzo powietrza, duza typografia, wyrazne kontrasty;
- zdjecia/ilustracje przyrody, papieru, glosu, swiatla;
- bez krzykliwej dzieciecosci;
- ma dzialac jako portal kulturalny dla dzieci, nie jako gra edukacyjna z punktami na kazdym kroku.

## Mozliwe funkcje pozniej

- odtwarzacz audio z podswietlaniem aktualnego wersu;
- generator prostych filmow: obraz/film tla + lektor + napisy;
- konto nauczyciela i gotowe zestawy lekcyjne;
- "moj glos" - dziecko nagrywa wlasne czytanie;
- mapa tematow i emocji;
- quizy po wysluchaniu, ale bez zamieniania poezji w test;
- wersja dostepna dla dzieci z dysleksja: specjalny tryb fontu, wieksze interlinie, audio.

## Otwarte decyzje

- Czy domena ma brzmiec `poezja.513.pl`, czy `poezja513.pl`?
- Czy portal ma byc bardziej galeria, biblioteka, czy platforma audio-wideo?
- Czy zaczynamy od 10 najlepszych wierszy, czy od jednej dopracowanej sciezki tematycznej?
- Czy nagrania czyta dorosly lektor, dzieci, czy obie wersje?
- Czy strona ma miec panel administracyjny, czy na poczatku wystarczy statyczny katalog plikow?

## Moja rekomendacja

Najlepszy pierwszy krok to nie duzy portal, tylko jedna dopracowana sciezka: **"Przyroda w poezji"**. Dla kazdego utworu: obraz, 2-4 wersy, nagranie audio, przycisk do pelnego tekstu i jedno pytanie otwierajace rozmowe. To da szybko sprawdzalny format, ktory pozniej mozna powielac na kolejne tematy.

## Aktualny MVP

Pierwsza strona zostala ustawiona jako sciezka **"Przyroda w polskiej poezji"** dla domeny roboczej `poezja.513.pl`.

Zawiera:

- pelnoekranowy hero z obrazem przyrody;
- piec pierwszych utworow: Jan Kochanowski, Adam Mickiewicz, Maria Konopnicka, Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Boleslaw Lesmian;
- karty utworow z krotkim cytatem, opisem i linkiem do zrodla;
- makiete formatu audio;
- makiete filmu z przyroda i napisami;
- sekcje zrodel i praw.

Na kolejnym etapie warto dodac prawdziwe nagranie audio do jednego utworu oraz jeden krotki film testowy z napisami.

## Audio robocze

2026-05-28 dodano pierwsze robocze pliki audio MP3 dla pieciu utworow. Sa to krotkie nagrania syntetyczne: tytul, autor i jeden fragment. Cel: sprawdzic format odtwarzacza na stronie i rytm korzystania z portalu.

Pliki:

- `assets/audio/na-lipe.mp3`
- `assets/audio/stepy-akermanskie.mp3`
- `assets/audio/tecza.mp3`
- `assets/audio/melodia-mgiel-nocnych.mp3`
- `assets/audio/oto-slonce-przenika.mp3`

Docelowo te pliki powinny zostac zastapione nagraniami lektorskimi lub nagraniami dzieci/doroslych przygotowanymi specjalnie dla projektu.